Những nguyên nhân tiềm ẩn gây trào ngược dạ dày, thực quản

Những nguyên nhân tiềm ẩn gây trào ngược dạ dày, thực quản

BỆNH HỌC

Trong kỳ I, chúng tôi sẽ trình bày về sự phổ biến của trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) và những hiểu biết sai lầm của người bệnh về nguyên nhân gây ra căn bệnh này. Dưới đây chúng tôi sẽ trình bày về những nguyên nhân chính thật sự gây nên chứng bệnh này.

  1. Do suy cơ thắt thực quản (LES =  Lower esophageal valve)

Cơ thắt thực quản là phần cơ thấp nhất của thực quản, tiếp giáp với dạ dày. Bình thường , cơ thắt dưới thực quản chỉ mở rộng để cho phép thức ăn và chất lỏng vượt qua dễ dàng vào dạ dày rồi đóng lại. Nếu LES hoạt động đúng, nó sẽ không làm cho dịch dạ dày ngược trở lại thực quản. Nhưng nếu nó gặp trung trặc (bị giãn ra trong thời gian dài) như trong GERD, dịch vị sẽ từ dạ dày vào thực quản và gây hại cho lớp niêm mạc thực quản. Đây là một điểm then chốt. Không quan trọng có bao nhiêu acid trong dạ dày vào thực quản, chỉ cần 1 lượng nhỏ có thể gây thiệt hại nghiêm trọng.

2.     Do tăng áp lực ổ bụng (IAP – intra-abdominal pressure)

Trào ngược axit xảy ra khi áp lực trong dạ dày bị tăng lên. Theo tư tưởng hiện nay, các yếu tố góp phần nên điều này bao gồm ăn quá nhiều, béo phì, cúi xuống hoặc nằm xuống ngay sau ăn, tiêu thụ quá nhiều thực phẩm hay gia vị béo. Tuy nhiên, một số nhà khoa học cho rằng có hai nguyên nhân chính gây tăng áp lực trong ổ bụng. Trong cuốn sách tuyệt vời của mình “Heartburn Cured” – Chữa ợ nóng, nhà sinh vậy học – tiến sĩ Norm Robillard cho rằng chứng kém hấp thu carbohydrate dẫn đến sự phát triển quá mức của vi khuẩn làm tăng áp lực ổ bụng mà gây ra trào ngược. Nhưng lý do vì sao sự hấp thu carbohydrat bị kém và còn nguyên nhân nào khác dẫn đến sự phát triển quá mức của vi khuẩn hay không? Điều này có thể được giải thích là do nồng độ acid dạ dày bị thấp.

Một trong những vai trò chính của acid dạ dày là ức chế sự phát triển quá mức của vi khuẩn. Tại pH bằng 3 hoặc thấp hơn, hầu hết các vi khuẩn không thể tồn tại trong vòng 15 phút. Nhưng khi acid dạ dày không đủ và độ pH của dạ dày tăng lên 5, vi khuẩn bắt đầu phát triển mạnh. Như vậy việc sử dụng các thuốc ức chế tiết acid kéo dài sẽ có nguy cơ dẫn đến tình trạng này. Trong thí nghiệm được tiến hành trên 30 bệnh nhân bị trào ngược dạ dày – thực quản được sử dụng liều cao thuốc Prilosec – loại thuốc ức chế axit mạnh nhất, giảm sự tiết axit clohydric trong dạ dày xuống gần bằng không –  trong 3 tháng. Kết quả là 11/30 người bị phát triển quá mức của vi khuẩn.

Có một vi khuẩn mà các nhà khoa học tin rằng nó đóng vai trò quan trọng trong bệnh sinh của GERD và các rối loạn tiêu hóa khác – vi khuẩn Helicobacter pylori.

H. pylori là vi khuẩn gây bệnh mãn tính thường gặp nhất ở người. Thống kê cho thấy hơn 50% dân số thế giới bị nhiễm. Tỷ lệ nhiễm tăng theo tuổi tác. Nhìn chung, tỷ lệ nhiễm tăng 1% với mỗi năm trong cuộc đời.

Chúng ta biết rằng H. Pylori có khả năng sản sinh ra urease phân giải ure thánh amoniac và CO2, tạo ra đám mây base trung hòa acid dịch vị xung quanh nó – đồng nghĩa với giảm pH dịch vị. Đây là cách nó tồn tại trong môi trường axit của dạ dày. Điều trị nhiễm trùng H. pylori không có triệu chứng bằng thuốc kháng sinh sẽ làm tăng acid dạ dày và tiêu diệt H. pylori với kháng sinh giúp cải thiện gần như tất cả các bệnh nhân bị Hypochlorhydria (bệnh thiếu acid dạ dày làm kém tiêu hóa và hấp thu chất dinh dưỡng).

Acid dạ dày thấp làm kém hấp thu carbohydrat. Điều này được giải thích là do acid dạ dày hỗ trợ quá trình tiêu hóa và hấp thu carbohydrate bằng cách kích thích việc giải phóng các enzyme tuyến tụy vào ruột non. Nếu độ pH của dạ dày là quá cao (do acid dạ dày không đủ), các enzym tuyến tụy sẽ không được tiết ra và các chất carbohydrate sẽ không được phân giải một cách đúng đắn.

Tiến sĩ Robillard chỉ ra rằng mặc dù các vi khuẩn có khả năng chuyển hóa protein và thậm chí cả chất béo, nhưng nguồn năng lượng ưa thích của chúng là carbohydrate. Sự lên men của các carbohydrate chưa được tiêu hóa sẽ sinh ra khí (đầy hơi). Kết quả là làm gia tăng áp lực trong ổ bụng, đó là động lực đằng sau trào ngược acid và GERD. 

Như trên đã trình bày về những nguyên nhân tiềm ẩn có thể gây ra GERD. Xin mời các bạn theo dõi tiếp kỳ III: Những mối nguy khi sử dụng thuốc ức chế bơm proton (PPI) dài ngày.

Bình luận (0)